Sint-Odulphus

HEILIGE ODULPHUS IN BORGLOON

Sinds begin jaren 1000 is Sint-Odulphus als patroonheilige verbonden aan deze kerk en het Loonse kapittel. Getuige hiervan meerdere bewaarde zegels (hier uit 1319).

Toch is Odulphus geen heilige van deze streek, eerder van Brabant of Utrecht of Stavoren. Hoe komt hij terecht in Borgloon?


Het was het grafelijk Huis van Loon dat de verering voor Odulphus vanuit Utrecht meebracht toen het zich in Borgloon vestigde. Zij waren namelijk verwant aan het Karolingische geslacht Balderik uit Utrecht.

Mogelijk werden drie broers – Balderik  (prinsbisschop van Luik + 1018), Giselbert (+1031) en Arnulf/Arnold (+ 1040) – als eersten ‘van Loon’ genoemd. Voordien was een oom van deze broers, Balderik I, prinsbisschop van Luik (955-959). Die was op zijn beurt een neef van de eerste prinsbisschop van Utrecht, Balderik de Grote (897-975). Het is deze Balderik die na de invallen van de Noormannen Utrecht religieus heropbouwt met de Sint-Martinusdom en de Sint-Salvatorkerk. In de Salvatorkerk laat Balderik het stoffelijk overschot van Odulphus opbaren. De verering voor Sint Odulphus neemt een hoge vlucht en de Salvatorkerk wordt een voornaam heiligdom, met een kapittel dat de Odulphuscultus glans geeft. *


De verering van de Balderiks voor Sint-Odulphus werd in het grafelijk Huis van Loon voortgezet. De romaanse kerk van 1131 werd toegewijd aan Sint-Odulphus (samen met HH. Petrus en Paulus, S. Salvator, H. Kruis en H. Maria). Na branden aan de kerk werden op vraag van het Sint-Odulphuskapittel telkens nieuwe relieken uit Utrecht overgebracht (1180, 1274, opnieuw 1421) naar Borgloon.
Op 12 juni werd én wordt de feestdag van H. Odulphus gevierd, in Noord-Brabant (Best, Oirschot, Tilburg), in Zuid-West-Friesland (Bakhuizen, Hemelum, Stavoren).
In Borgloon ging die zondag tot de jaren ‘60 een aparte Sint-Odulphusprocessie uit.

Na de Reformatie werd in 1587 de Salvatorkerk gesloopt en vandaag blijft van de eertijds zo voorname Odulphuscultus in Utrecht niets meer over. Bij toeval werd in 1878 een beeld (1470-80) van H. Odulphus opgegraven, afkomstig uit de voormalige Salvatorkerk.
Zie: Jan W. Klinckaert, 
www.dbnl.org/tekst/_mad001199401_01/_mad001199401_01_0001.php#021[RV1] 

** Verdere studie en documentatie over H. Odulphus is te vinden in het werk van de heer J. Rietveld, voormalig leraar classicus Odulphuslyceum Tilburg. Wij zijn hem erkenning en dank verschuldigd.
Digitaal beschikbaar : 
www.cubra.nl/auteurs/J-Rietveld/A/index.htm

ODULPHUS’ LEVEN

Odulphus leefde in het begin van de 9de eeuw (Karel de Grote / Lodewijk de Vrome). Hij is geboren in Oirschot (N-Brabant) uit bescheiden Frankische adel.
Na zijn priesterwijding vervult hij een tijd pastoraal werk in zijn geboortestreek, maar volgt nadien zijn hart en sluit aan bij een priestergemeenschap in Utrecht. Zijn toeleg op gebed, vasten, Bijbellezen en armenzorg ervaren zijn broeders ‘als een lantaarn van goddelijk licht’. Hij wordt ‘vader’ genoemd.

Lees meer +

ODULPHUS MEDITATIEF

Odulphus wordt traditioneel afgebeeld als kanunnik in toga, met stola en koorhemd of kazuifel en met getijdenboek.
Hij was inderdaad betrokken bij vroege priestergemeenschappen waaruit later kapittels zijn ontstaan.
Andere attributen verwijzen naar details uit zijn levensverhaal : zijn wandelstok, een schrijfplankje, een drinknap, een steen.

De ‘appel is een latere toevoeging.

Lees meer +

WIST JE DAT …

Deze kerk op een hoogte van 130m boven de zeespiegel ligt, 30m boven het Haspengouwse landschap en van heinde en ver te zien is

Bij de recente verbouwing bleek dat de eeuwenoude romaanse peilers van de 12de eeuw geen fundamenten hebben.